Er is een generatie die zich nog herinnert hoe je tweedehands kleren droeg zonder het te zeggen. Je knipte het labeltje van de kringloopwinkel eruit, je vertelde niet waar de jas vandaan kwam, en als iemand ernaar vroeg, hield je het vaag. Tweedehands was iets wat je deed als het moest, en waar je liefst over zweeg. De schaamte zat niet in de spullen, ze zat in wat anderen erover zouden denken.
Die schaamte is aan het omslaan, en op sommige plekken is ze al helemaal gedraaid. Waar het vroeger een teken van krapte was, is een goede vintagevondst nu iets waar mensen over beginnen zonder dat je het vraagt. De jas komt van de kringloop, en dat wordt erbij verteld met dezelfde trots als de prijs. Op tweedehandsplatforms en in kringloopwinkels zie je publiek dat er twintig jaar geleden niet kwam, mensen die het zich makkelijk anders konden veroorloven en het toch bewust zo doen.
Waarom kantelt dat nu? Deels omdat de rekening van wegwerpconsumptie zichtbaarder is geworden, en tweedehands een antwoord biedt dat je meteen kunt zien en aanraken. Deels omdat schaarste en uniciteit hip zijn: een stuk dat niemand anders in exact die staat heeft, is interessanter dan iets wat in elke winkel hangt. En deels gewoon omdat genoeg mensen ermee begonnen, waardoor het normaal werd, en normaal is het tegengif tegen schaamte.
Het aardige aan die omslag is dat ze een oud misverstand blootlegt. De schaamte was er altijd al voor niets. Een goed bewaarde jas werd niet minder warm omdat een vorige eigenaar hem droeg. Een boekenkast werd niet minder stevig omdat ze verhuisd was. De waarde zat al die tijd in het voorwerp, en de schaamte zat in het hoofd van de koper, gevoed door een idee over status dat met de kwaliteit van het ding niets te maken had.
Je hoeft die omslag niet af te wachten om er iets aan te hebben. Je kunt vandaag beslissen dat je het labeltje laat zitten en de vraag gewoon beantwoordt. Ja, die komt van de kringloop. Ja, die heb ik tweedehands gekocht. Hoe vaker dat antwoord klinkt zonder verontschuldiging, hoe sneller de laatste rest schaamte verdampt, ook bij wie nog twijfelt.
Dit artikel hoort bij het boek Tweedehands met meerwaarde.