Iemand ruimt een garage op en zet drie zakken aan de straat. In die zakken zit een boormachine die het nog doet, een stapel glazen bokalen en een stoel met een losse poot. Voor de persoon die opruimt is dat afval, want het staat in de weg en het moet buiten. Voor iemand met een andere blik is het een boormachine, een voorraad weckpotten en een stoel die je met één schroef weer recht krijgt. Hetzelfde hoopje, twee totaal verschillende dingen, en het enige verschil zit in de bril.
Dat is de kern van circulair denken. Afval is geen eigenschap van een voorwerp, het is een beslissing die iemand erover neemt. Zodra je iets weggooit, verklaar je dat de waarde op is, en heel vaak is dat niet waar. De boormachine werkt nog. De bokalen zijn perfect. De stoel had nog jaren mee gekund. Wat op was, was niet het voorwerp, maar de zin die de eigenaar erin zag.
De circulaire bril draait dat proces om. In plaats van te beginnen bij bezit, begin je bij gebruik. Je hebt geen boormachine nodig, je hebt twee gaten in een muur nodig, en die krijg je even goed met de boormachine van je buur, met een geleende, of met een tweedehands exemplaar dat je daarna weer doorgeeft. Zodra je in gebruik begint te denken en niet in bezit, verandert de vraag bij elke aankoop. Niet: welke koop ik? Maar: heb ik er zelf een nodig, of raak ik ook aan het gebruik zonder de eigendom?
Die verschuiving opent drie deuren die dicht bleven zolang je in bezit dacht. Je kunt delen wat je zelf weinig gebruikt, zoals dat aanhangwagentje dat elf maanden per jaar stilstaat. Je kunt ruilen wat de een over heeft tegen wat de ander zoekt. En je kunt herstellen wat stuk is in plaats van het te vervangen, wat vaak sneller en goedkoper is dan je denkt zodra je weet waar je moet zijn.
Je hoeft daarvoor geen ander mens te worden. Je hoeft alleen, op het moment dat je iets aan de straat wilt zetten of iets nieuws wilt bestellen, één seconde langer te kijken. Werkt dit nog? Wil iemand dit nog? Kan ik dit lenen in plaats van kopen? Wie die seconde neemt, ziet de vuilnisbak langzaam leeglopen, niet omdat er minder stuk gaat, maar omdat er minder wordt weggegooid dat eigenlijk nog meekon.
Dit artikel hoort bij het boek Tweedehands met meerwaarde.