Als manager geef je richting en neem je beslissingen. Wanneer je overtuigd bent van je keuze, kun je ongemerkt sommige informatie negeren en vooral letten op informatie die je beslissing bevestigt. Dit wordt het bevestigingsvooroordeel, of confirmation bias, genoemd.
Stel, je wilt een nieuw klantensysteem invoeren. De demonstratie was overtuigend en je hebt het managementteam al overtuigd van de voordelen. Tijdens de proefperiode zijn sommige medewerkers enthousiast, terwijl anderen aangeven dat de administratieve last toeneemt. Je capteert vooral de positieve reacties en beschouwt de klachten grotendeels als tijdelijke opstartproblemen.
Hoewel er effectief sprake kan zijn van opstartproblemen, maak je mogelijk een denkfout als je deze verklaring zonder controle accepteert, terwijl je positieve reacties zonder meer direct als bewijs ziet.
Psycholoog Raymond Nickerson liet in een groot overzicht van onderzoek zien dat mensen informatie kiezen en uitleggen zodat het past bij wat ze al geloven. Meestal merken ze dat zelf niet. Zelfs iemand die echt een goed besluit wil nemen, kan dit toch doen.
Je eerste overtuiging bepaalt waar je naar zoekt en welke vragen je stelt. Als je tijdwinst verwacht, dan let je vooral op snellere processen en vraag je minder snel naar taken die juist meer tijd kosten. Heb je je keuze al verdedigd, dan wordt het vaak nog lastiger om negatieve signalen objectief te beoordelen.
Je herkent deze denkfout aan je reacties. Vraag je bij kritiek direct om meer bewijs, maar accepteer je positieve verhalen gemakkelijk? Ben je in een overleg vooral bezig met het weerleggen van bezwaren? Sta dan stil bij je eigen oordeel.
Leg vooraf vast wanneer en hoe je een beslissing evalueert. Maak bij de proef met het klantensysteem duidelijke afspraken over de verwachte tijdwinst en de meetmethode. Vraag medewerkers eerst individueel naar hun ervaringen voordat je zelf een oordeel velt. Wijs daarnaast iemand aan om specifiek te onderzoeken welke bevindingen tegen de invoering pleiten.
Interessant onderzoek laat dit zien. In experimenten van Lord, Lepper en Preston (1984) waren deelnemers minder vatbaar voor bevestigingsbias wanneer zij bewust het tegenovergestelde overwogen. Dit biedt een praktische vraag voor het volgende overleg: “Stel dat onze voorkeur toch verkeerd is, welke signalen zouden we nu al kunnen zien?”
#Leiderschap #Besluitvorming #Denkfouten