Bij complexe beslissingen worden de verschillende opties vaak te snel met elkaar vergeleken. Optie A tegenover optie B, de ene kandidaat tegenover de andere, de ene investering tegenover de andere, of de ene strategie tegenover de andere.
Lijkt logisch niet? Toch wordt dit vergelijkingsproces in sommige gevallen te vroeg gestart. Het is essentieel om vooraf duidelijk te definiëren waarop de vergelijking gebaseerd wordt.
De eerste vraag is dus niet: “Welke optie is de beste?”
Maar eerst: “Welke criteria maken een keuze goed?”
Zonder heldere criteria wordt beslissen snel vermoeiend. Argumenten krijgen tijdelijk meer gewicht, waardoor optie A de ene dag aantrekkelijker lijkt en optie B de volgende dag. Dit komt niet doordat de opties wezenlijk veranderen, maar doordat het beoordelingskader onvoldoende is gedefinieerd.
Een effectieve methode om dit te vermijden, is het toepassen van een drie-criteriafilter. Bij het kiezen tussen verschillende opties formuleer je drie essentiële criteria waaraan een goede beslissing moet voldoen.
Bijvoorbeeld bij een professionele keuze:
1. past dit bij onze strategische richting?
2. is het haalbaar met de beschikbare middelen?
3. draagt het bij aan duurzame waarde?
Bij een loopbaankeuze:
1. past dit bij mijn waarden?
2. biedt dit voldoende ontwikkelingsruimte?
3. is de prijs die ik ervoor betaal aanvaardbaar?
Opties die niet aan de kerncriteria voldoen, worden uitgesloten van verdere overweging.
Deze eenvoudige aanpak verbetert de kwaliteit van het besluitvormingsproces aanzienlijk. Niet alle opties worden meer met elkaar vergeleken, maar uitsluitend de relevante alternatieven.
Binnen teams voorkomt deze aanpak dat discussies verzanden in persoonlijke voorkeuren, meningen of overtuigingen. Het gebruik van criteria bevordert transparantie in het besluitvormingsproces.
Hoewel het systeem niet perfect is, draagt het wel bij aan een professionelere besluitvorming.
Onthoud: Goede beslissingen beginnen vaak niet met betere antwoorden, maar met het formuleren van (betere) criteria.
Deze post is onderdeel van een reeks inzichten uit mijn boek ‘Beslis met vertrouwen – Van twijfel naar daadkracht in een complexe wereld’.